İzlanda coğrafyası: neden her şey bu kadar genç?
Ada 16 milyon yaşında — jeolojik ölçekte bebek. Manzarayı açıklayan tek cümle bu.
İzlanda, Orta Atlantik Sırtı'nın deniz yüzeyine çıktığı tek büyük kara parçası. Avrasya ve Kuzey Amerika levhaları burada yılda yaklaşık 2 santimetre ayrılıyor ve aradaki boşluğu magma dolduruyor.
Rakamlarla
- Yüzölçümü: 103.000 km² (Türkiye'nin yaklaşık sekizde biri)
- Nüfus: ~390.000 — km² başına 3,8 kişi
- En yüksek nokta: Hvannadalshnúkur, 2.110 m
- Buzul örtüsü: yüzölçümün %11'i
- Aktif volkanik sistem: 32
- Ortalama yaş (kara): 16 milyon yıl
Ateş ve buz aynı anda
Vatnajökull buzulu, altındaki volkanların üzerinde duruyor. Bir püskürme buzulu erittiğinde ortaya çıkan sel — jökulhlaup — saniyede 50.000 m³'e ulaşabiliyor. Güney sahilindeki kum düzlükleri (Skeiðarársandur) tamamen bu sellerin taşıdığı malzemeden oluşuyor.
Ağaç neden yok?
Yerleşim öncesinde adanın yaklaşık %30'u huş ormanıyla kaplıydı. Dokuzuncu yüzyıldan itibaren yakacak ve otlak için kesildi; volkanik toprak yeniden tutunamadı. Bugün orman örtüsü %2 civarında ve ağaçlandırma ulusal bir program.
İzlanda'da yaygın bir şaka: "Ormanda kaybolursanız ayağa kalkın."
İklim
Golfstrim sayesinde enleminden çok daha ılıman. Reykjavík'in ocak ortalaması −0,5 °C — Moskova'nın çok üzerinde. Asıl mesele sıcaklık değil, rüzgâr ve değişkenlik: bir günde dört mevsim klişesi, gerçek bir hava tahmin problemidir.
